Kısa cevap: Evet. 12 Ağustos 2025 tarihli, 32984 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nin 15 inci maddesine fıkra eklendi: asansör monte eden, asansörün imalatçısıdır ve 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 7 nci maddesindeki yükümlülüklere tabidir. Aykırılıkta Kanunda düzenlenen yaptırımlar uygulanır.
Asansör monte eden imalatçı sayılıyor mu, tam olarak ne değişti?
Değişiklikten önce de asansör monte eden; tasarım, imalat, montaj ve piyasaya arzdan sorumlu taraftı. Yeni fıkra bu sorumluluğu adlandırdı ve doğrudan Kanunun imalatçı hükmüne bağladı. Pratik sonucu şu: denetim personeli karşısında “biz sadece montajını yaptık, imalatçı başkası” savunması artık işlemez. Kanunun imalatçıya yüklediği yükümlülükler montajı yapan firmaya bağlanır.
Buradaki fark hukuki bir ayrıntı değil, evrak düzeni farkıdır. İmalatçı yükümlülükleri belge tanzim etmekle bitmez; belgeyi saklamayı, uygunluğu sürdürmeyi, şikâyeti kayda geçirmeyi ve uygunsuzluğu öğrendiğinde harekete geçmeyi de kapsar. Hepsi denetimde sorulabilir, hepsi kâğıda veya kayda dayanır.
İmalatçı sayılmak firmanıza hangi yükümlülükleri getiriyor?
Aşağıdaki tablo, 7223 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki bentleri asansör montajındaki karşılığıyla ve denetimde göstereceğiniz kanıtla eşleştiriyor.
| Yükümlülük (7223 md. 7/1) | Sahadaki karşılığı | Denetimde gösterdiğiniz kanıt |
|---|---|---|
| (c) Teknik dosyayı ve uygunluk belgelerini piyasaya arzdan itibaren en az on yıl muhafaza etmek | Her asansör için ayrı dosya, devir olsa bile arşivde kalır | Asansör kimliğine bağlı, tarihli dosya |
| (ç) Uygunluğu seri üretim boyunca sürdürmek, tasarım ve nitelik değişikliklerini takip etmek | Sahada yapılan her sapmanın dosyaya işlenmesi | İmzalı montaj kontrol formu, revizyon kaydı |
| (d) Şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutmak | Gelen arıza ve şikâyet çağrılarının tek yerde birikmesi | Tarih-saat damgalı çağrı ve müdahale kaydı |
| (e) Model, parti, seri numarası veya ayırt edici bilgileri görülebilir ve okunabilir taşıtmak | Kabin ve kumanda panosunda kimlik bilgisi | Yerinde etiket incelemesi |
| (f) İsmi, kayıtlı ticari unvanı veya markası ile açık adresi ürün üzerinde belirtmek | Etikette firmanın kendi bilgisi, taşeronunki değil | Yerinde etiket incelemesi |
| (ğ) Montaj, kullanım ve bakım talimatları ile güvenlik kurallarının Türkçe olmasını sağlamak | Bina sorumlusuna teslim edilen doküman seti | İmzalı teslim tutanağı |
| (h) Uygunsuzluğu öğrenince ivedilikle düzeltici önlem almak ve yetkili kuruluşu bilgilendirmek | İçeriden gelen uyarının karara dönüşmesi | Yazışma, karar ve düzeltme kaydı |
Teknik dosyanın içeriği ve uygunluk değerlendirmesinin nasıl yürüdüğü ayrı bir konu; ayrıntısı için asansör CE belgesi nasıl alınır yazısına bakın. Burada önemli olan, dosyanın on yıl boyunca bulunabilir durumda kalması.
Montajı taşeron yapıyorsa ceza kime kesilir?
Bu, kararı en çok etkileyen başlık. Yönetmeliğin 15 inci maddesinin yedinci fıkrası, asansörü ilgili idareye tescil ettiren monte eden ile montajı tamamlayan gerçek veya tüzel kişinin farklı olduğu tespit edilirse her birine ayrı ayrı idari para cezası uygulanacağını düzenliyor. Yani belgeyi veren firma ile vidayı sıkan firma ayrıysa, ceza tek adrese gitmiyor.
Bunun iki sonucu var. Belgesini başkasına kullandıran firma, sahada bulunmadığı bir montajın imalatçısı olarak kayıtlara geçer. Belgesiz montaj yapan taşeron da aynı denetimde ayrıca muhatap olur. Taşeron çalışıyorsanız, sözleşmede montajı tamamlayanla tescili yapanı aynı tarafta toplamanız gerekir. Karar aşamasındaysanız montajda taşeron mu kendi ekip mi karşılaştırmasına bakın; bu düzenleme taşeron tarafının maliyetini yükseltti.
Denetimde hangi belgeler üzerinden inceleme yapılıyor?
Piyasa gözetimi ve denetimi, asansörün periyodik kontrolünün yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın gerçekleştiriliyor (md. 5/5). Denetimin yürütülebilmesi için asansörle bağınızı kuran hallerden biri yeterli (md. 5/7): AB uygunluk beyanının düzenlenmiş olması, ilgili idarece tescil belgesi düzenlenmesi, montaj faturası, tescil öncesi ilk periyodik kontrol raporu veya garanti belgesi.
Aynı belgeler piyasaya arz tarihinin tespitinde de sırayla dikkate alınıyor (md. 5/8): önce tescil belgesindeki AB uygunluk beyanı tarihi, sonra tescil öncesi ilk periyodik kontrol tarihi, montaj faturası tarihi, garanti belgesi tarihi, en son monte edenin düzenlediği AB uygunluk beyanı tarihi. Tarihler birbirini tutmuyorsa açıklamayı sizin yapmanız gerekir. Evrak takibini kalemle yürütüyorsanız montaj tescil evrak takip listesi yazısındaki kontrol listesini kullanın.
Denetim, belge incelemesi ve duyusal inceleme şeklinde başlar. Test ve muayeneye gerek görülürse asansöre müdahale edilmemesi gerektiği monte edene, yetkili servise ve bina sorumlusuna tutanakla bildirilir (md. 7/1). Monte edenin veya yetkili servisinin test ve muayeneye katılması zorunludur (md. 7/5); katılmama hâlinde idari para cezası uygulanır (md. 15/8). Müdahale yasağının ihlali ayrıca yaptırıma bağlanmıştır (md. 15/6). Ciddi risk tespit edilirse asansörün hizmetten men edilmesi için ilgili idareye bildirim yapılır ve bina sorumlusuna asansörü kullandırmaması tebliğ edilir (md. 11/1); buna rağmen kullandıran bina sorumlusuna da ceza uygulanır (md. 15/9).
Ayrıca Bakanlık veya il müdürlüğü, yıl içindeki denetim sonuçlarını değerlendirip onaylanmış kuruluştan firmanız hakkında yeniden değerlendirme yapılmasını talep edebilir (md. 16/1). Yaptırım listesinin en ağır ucu para cezası değil, budur.
Bakım firmasıysanız bu değişiklik sizi ilgilendiriyor mu?
Ayrım nettir: yeni asansörün montajını yapıp tescil ettiriyorsanız monte edensiniz, dolayısıyla imalatçısınız. Yalnızca mevcut asansörlere bakım veriyorsanız imalatçı yükümlülüğü size doğmaz; yükümlülüğünüz Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’nden gelir. Ayda en az bir bakım (md. 4/1-e), bakımın yetkili tarafça yapılması (md. 8/1), kayıt defterinin bina sorumlusunda tutulması (md. 8/3) ve föy nüshasının bina sorumlusuna bırakılması (md. 10/2) sizin tarafınızdır.
Karışıklık, iki işi birlikte yapan firmalarda çıkıyor. Yılda birkaç montaj yapıp geri kalan zamanda bakım yürüten firma, o birkaç montaj için imalatçı yükümlülüğü altındadır. Portföyünüzü hangi asansörün montajını sizin yaptığınıza göre ayırmadıysanız, denetimde hangi dosyayı arayacağınızı bilemezsiniz. Ayrıntılı ayrım için Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği yazısına bakın.
Firma olarak şimdi hangi adımları atmalısınız?
- Montajını yaptığınız asansörleri listeleyin. Tescil belgesinde firmanızın adı geçen her asansör imalatçı sorumluluğunuzdadır. Liste yoksa önce liste çıkar.
- Her asansör için dosyanın yerini doğrulayın. On yıllık saklama yükümlülüğü, dosyanın bir teknisyenin bilgisayarında değil firmanın arşivinde bulunmasını gerektirir.
- Tescil ettiren ile montajı yapan aynı mı, kontrol edin. Farklıysa iki tarafa da ceza riski var; sözleşmelerinizi bu ayrımı ortadan kaldıracak şekilde yenileyin.
- Şikâyet ve arıza çağrılarını kayda alın. Telefonda çözülüp kapanan çağrı, Kanun açısından tutulmamış kayıttır. Çağrı, müdahale ve sonuç aynı kaydın parçası olmalı.
- Etiket ve talimat kontrolü yapın. Kabinde firmanızın adı ve adresi var mı, Türkçe kullanım ve bakım talimatı bina sorumlusuna teslim edildi mi, tutanağı duruyor mu?
- Uygunsuzluk bildirim yolunu tanımlayın. Sahadaki teknisyen bir sapma gördüğünde bunu kime, hangi sürede yazacağı belli olmalı.
- Bir iç prova yapın. Rastgele üç asansör seçin, dosyayı ve kayıtları çıkarmayı deneyin. Çıkaramadığınız her belge, denetimde tutanağa geçecek belgedir.
Dördüncü ve yedinci maddeler aynı yerde tıkanır: kayıt vardır ama dağınıktır. Bakanlık denetimine hazırlık yazısındaki sıralamayla ilerleyebilirsiniz. Kayıtları asansör kimliğine bağlı tutmak isteyen firmalar için ELEVATORA SAHA’da bakım formu, asansöre sabitlenmiş karekod okutulmadan açılmıyor; böylece hangi asansöre kimin ne zaman gittiği kaydı sonradan yazılamıyor.
Bu değişiklik ne zaman yürürlüğe girdi?
Değişiklik yayımı tarihinde, 12 Ağustos 2025’te yürürlüğe girdi; ayrı bir geçiş süresi tanınmadı. Bugün denetime gelen personel, geçmişte monte ettiğiniz asansörlerin dosyasını da sorabilir. Diğer yükümlülük tarihleri için asansör mevzuatı uygulama takvimi yazısına bakın.
Vereceğiniz karar basit: montaj işine devam edecekseniz, imalatçı düzeyinde bir arşiv ve kayıt disiplini kurmanız gerekiyor. Bu disiplini kurmayacaksanız, montajı bırakıp bakım tarafında kalmak da geçerli bir karardır. Ortada durmak — montaj yapıp dosyayı tutmamak — artık en pahalı seçenek.
Sık sorulan sorular
Asansör monte eden gerçekten imalatçı mı sayılıyor?
Evet. Asansör Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği’nin 15 inci maddesine 12 Ağustos 2025 tarihli, 32984 sayılı Resmî Gazete ile eklenen fıkra, asansör monte edenin asansörün imalatçısı olduğunu ve 7223 sayılı Kanunun 7 nci maddesindeki yükümlülüklere tabi bulunduğunu belirtir.
Kabini ve motoru başka firmadan alıyorum, yine de imalatçı mıyım?
Evet. Aksamı satın almanız durumu değiştirmez. Asansörü kuran ve piyasaya arz eden taraf sizsiniz; aksamların uygunluğunu bir araya getirip asansörün uygunluğunu beyan eden de sizsiniz.
Teknik dosyayı ne kadar süre saklamam gerekiyor?
7223 sayılı Kanunun 7 nci maddesi, teknik düzenlemede süre belirtilmediği hallerde uygunluk değerlendirmesine ilişkin teknik dosya ve belgelerin piyasaya arz tarihinden itibaren en az on yıl muhafaza edilmesini öngörür.
Montajı taşerona verirsem sorumluluktan kurtulur muyum?
Hayır. Tescili siz yaptıysanız imalatçı sizsiniz. Üstelik tescil ettiren ile montajı tamamlayan farklı çıkarsa, Yönetmeliğin 15 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca her birine ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.
Sadece bakım yapıyorum, bu değişiklik beni bağlar mı?
Montaj yapmıyor ve tescil ettirmiyorsanız imalatçı yükümlülüğü size doğmaz. Yükümlülüğünüz Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’nden gelir: ayda en az bir bakım, kayıt defteri ve bakım föyü düzeni.
Montajı yapan tarafın imalatçı sayılması, montaj dosyasının teknik belge kalitesini doğrudan sorumluluk konusu yapıyor. Proje, malzeme listesi, uygunluk beyanı ve teslim kaydının aynı montaj projesinde birlikte durması bu yüzden artık idari değil hukuki bir gereklilik.