Kısa cevap: Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği’nin 13. maddesi 12. fıkrası, yetkili servise mesleki sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü getirir. Ancak bu poliçe tek başına yetmez: teknisyeninizin iş kazası, montaj sırasında binaya verdiğiniz fiziksel zarar ve monte ettiğiniz asansörün kendisi ayrı teminatların konusudur. Limiti mevzuat tabanı değil, en kötü tek olay senaryonuz belirler.
Asansör bakım firması için mesleki sorumluluk sigortası zorunlu mu?
Zorunludur. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (6 Nisan 2019 tarihli, 30737 sayılı Resmî Gazete) madde 13/12, yetkili servisin verdiği bakım, onarım ve servis hizmetiyle ilgili mesleki hata ve ihmaller nedeniyle bina sorumlusunun ve üçüncü şahısların ileri süreceği zarar ve ziyan taleplerini karşılamak üzere mesleki sorumluluk sigortası yaptırmasını şart koşar. Yönetmelik bu teminat için bir taban tutar yazar ve tutarı her yıl 213 sayılı Kanuna göre ilan edilen yeniden değerleme oranında artırır. Yani güncel taban, poliçeyi yenilediğiniz yılın oranıyla değişir.
Karar açısından iki nokta belirleyicidir. Birincisi, yükümlülük yetkili servis sıfatına bağlanmıştır; bakımı üstlenen firma bu sıfatla çalışır ve poliçe, hizmet yetkinlik belgesi dosyanızın parçasıdır. Belge ve yetki durumunuzu HYB sorgulama üzerinden kontrol edebilirsiniz. İkincisi, yönetmelikteki tutar bir tabandır. Taban, o tutarın üzerindeki bir zararı karşılamaya yetmez; aşan kısım firmanın kendi kasasından çıkar.
Mesleki sorumluluk poliçesi tek başına yeter mi?
Yetmez. Mesleki sorumluluk teminatı hizmetin niteliğinden doğan hataya bakar: yanlış ayar, atlanan kontrol, eksik onarım. Sahadaki şu üç olay bu teminatın dışında kalır.
- Teknisyeniniz kuyu dibinde ya da makina dairesinde yaralanırsa. Bu bir iş kazasıdır. SGK ödediği tutar için firmaya rücu edebilir, işçi ayrıca tazminat talep edebilir. Karşılığı işveren mali mesuliyet teminatıdır.
- Faaliyetiniz sırasında binaya fiziksel zarar verirseniz. Kapı camının kırılması, holdeki mermerin çatlaması, düşen aletin araca zarar vermesi mesleki hata değil, faaliyet kaynaklı zarardır. Karşılığı üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatıdır.
- Montajdaki asansör hasar görür ya da çalınırsa. Devreye almadığınız tesis henüz bakım hizmetinin konusu değildir. Karşılığı montaj all risk teminatıdır.
Hangi teminat neyi karşılar, neyi karşılamaz?
| Teminat | Karşıladığı | Karşılamadığı | Kime gerekir |
|---|---|---|---|
| Mesleki sorumluluk | Bakım, onarım ve servis hizmetindeki hata ve ihmalden doğan üçüncü şahıs talepleri | Kendi personelinizin iş kazası, kasıtlı fiil, gecikme cezası | Yetkili servise mevzuat gereği zorunlu |
| İşveren mali mesuliyet | Teknisyenin kuyu, makina dairesi veya montaj sahasındaki iş kazası; SGK rücusu | Bina sakinine verilen zarar | Sahada ekip çalıştıran firma |
| Üçüncü şahıs mali mesuliyet | Faaliyet sırasında bina sakinine veya bina malına verilen bedeni ve maddi zarar | Mesleki hatadan doğan talep | Bakım ve montaj yapan firma |
| Montaj all risk | Montaj süresince tesise gelen hasar, sahada bekleyen aksamın çalınması | Devreye alma sonrası işletme dönemi | Montaj işi alan firma |
| Nakliyat | Ray, kabin, motor ve pano sevkiyatında hasar ve kayıp | Şantiyede bekleyen malzeme | Kendi sevkiyatını yapan firma |
| İşyeri paket | Atölye, depo, yedek parça stoğu, ekipman; yangın ve hırsızlık | Saha faaliyeti | Deposu veya atölyesi olan firma |
| Araç: trafik + ihtiyari mali mesuliyet | Servis aracının kazasında zorunlu trafik limitini aşan kısım | Araçtaki malzeme ve alet | Servis filosu olan firma |
Teminat limitini hangi adımlarla belirlemeli?
Limit kararını prim teklifine bakarak vermeyin. Sıra şu olmalı:
- Portföyünüzü riske göre ayırın. Asansör adedi tek başına gösterge değildir. Hastane, otel, iş merkezi ve alışveriş merkezi gibi yolcu trafiği yoğun binaları ayrı sayın; eski tesisleri ve revizyon bekleyen tesisleri ayrı sayın. Risk profiliniz bu iki kalemde farklılaşır.
- En kötü tek olay senaryosunu yazın. Kapı açıkken hareket ya da kabin hareketi sırasında ağır yaralanma. Tek bir olayda destekten yoksun kalma tazminatı, manevi tazminat ve yargılama giderleri birlikte istenebilir. Limitiniz bu tek dosyayı karşılamıyorsa kalanı şirketin özkaynağından çıkar.
- Mevcut sözleşmelerinizi tarayın. Kurumsal bina yönetimleri ve kamu ihaleleri şartnamede teminat limiti isteyebilir. Portföyünüzdeki en yüksek limitli sözleşme sizin alt sınırınızdır; her sözleşme için ayrı poliçe taşımak yerine en talepkâr olanı taban alın.
- Olay başı ve yıllık toplam limiti ayrı karara bağlayın. Poliçe olay başı limitin yanında bir de yıllık toplam limit yazar. Yılın ortasında iki dosya bu toplamı tükettiyse kalan aylar teminatsız geçer.
- Muafiyeti nakit akışınıza göre seçin. Yüksek muafiyet primi düşürür ama küçük hasarları siz ödersiniz. Tahsilatınız gecikiyorsa muafiyeti düşük tutun.
- Yenilemeyi portföy raporuyla yapın. Portföy büyüdüğünde limit kendiliğinden büyümez. Yenileme tarihine asansör adedi, bina tipi dağılımı ve yıl içindeki hasar kayıtlarıyla gidin.
Prim maliyetini nereye yazacaksınız?
Sigorta primi belirli bir işe değil, tüm portföye ait sabit giderdir. Bakım birim fiyatını hesaplarken bu kalemi araç, akaryakıt ve belge yenileme giderleriyle aynı sepete koyun. Hesabı asansör bakım ücreti hesaplama aracıyla kurabilir, sözleşme bazında nereye düştüğünü portföy kârlılık hesabı üzerinden görebilirsiniz.
Poliçe bittikten sonra gelen talep ne olur?
Asansörde bir bakım hatası aynı gün dosyaya dönüşmeyebilir. Sözleşmeyi kaybettiğiniz bir binadan yıllar sonra dava gelebilir. Bu yüzden poliçede iki maddeyi yazılı isteyin: talebin hangi tarihten sonraki işleri kapsadığını gösteren retroaktif tarih ve poliçe sona erdikten sonra bildirim yapabileceğiniz süre. Sigortacı değiştirirken retroaktif tarihi eski poliçenin başlangıcına çekmezseniz, geçmiş yılların işleri açıkta kalır.
Hasar dosyasında sigortacı hangi kayıtları ister?
Talep geldiğinde tartışma tek noktada düğümlenir: o asansöre gidildi mi, ne yapıldı, kim imzaladı. Yönetmelik kayıt defterini bina sorumlusunda tutar (md. 8/3) ve bakım föyünün bir nüshasını bina sorumlusuna bırakır (md. 10/2). Yani ispatın yarısı karşı taraftaki evrakta durur. Sözleşmeyi kaybettiğiniz binadan defteri geri istemek zorunda kalmamak için kendi arşiviniz eksiksiz olmalı: aylık bakım kaydı (md. 4/1-e), föy nüshası, arıza çağrısının saati, giden teknisyenin adı ve belge durumu, çekilen fotoğraf.
Kâğıt föy ve mesaj yazışması bu dosyayı zayıf bırakır; tarihi sonradan yazabilirsiniz, karşı taraf da bunu söyleyebilir. Asansöre sabitlenmiş karekod okutulmadan bakım formunun açılmadığı bir kayıt düzeni — Elevatora SAHA bu şekilde çalışır — ziyareti zaman damgasıyla bağlar ve hasar dosyasına konulabilir çıktı üretir. Teknisyen belgelerinin geçerlilik takibi için saha ekibi belge ve eğitim takibi yazısına bakın; süresi dolmuş belgeyle çalışan personel hem denetimde hem hasar dosyasında sorun çıkarır.
Montaj da yapıyorsanız karar nasıl değişir?
Montaj, bakımdan farklı bir risk taşır: iş yüksekte yapılır, sahada değerli aksam bekler ve iş bitmeden tesis size aittir. Montaj all risk ile nakliyat teminatını buna göre ekleyin. Taşeronla çalışıyorsanız kritik ayrıntı şudur: taşeronun poliçesi sizi kendiliğinden korumaz. Sözleşmeye taşeronun poliçe taşıma zorunluluğunu, limit alt sınırını ve poliçe fotokopisinin her yenilemede teslim edilmesini yazın. Kendi ekip ile taşeron arasındaki tercihin diğer boyutlarını montajda taşeron mu kendi ekip mi yazısında ele aldık.
Yeni kurulan firma hangi sırayla ilerlemeli?
Sıra şudur: önce yetki ve belge dosyasını tamamlayın, mesleki sorumluluk poliçesini bu dosyanın parçası olarak yaptırın, ilk teknisyeni işe almadan işveren mali mesuliyet teminatını ekleyin, montaj işi almaya başladığınızda montaj all risk ile devam edin. Kuruluş adımlarının tamamı için asansör bakım firması nasıl kurulur yazısını okuyun.
Sık sorulan sorular
Mesleki sorumluluk sigortası olmadan bakım yapabilir miyim?
Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği madde 13/12 yetkili servise mesleki sorumluluk sigortası yaptırma yükümlülüğü getirir. Poliçesiz çalışmak yetkili servis şartlarının ihlali anlamına gelir ve Bakanlığın yaptığı hizmet denetiminde (md. 15/1) eksiklik olarak karşınıza çıkar.
Bina zaten asansörü sigortalatıyorsa benim poliçeme gerek var mı?
Var. Bina tarafındaki poliçe bina sorumlusunun riskini kapatır. Bakım, onarım ve servis hizmetindeki hatadan doğan talep firmanıza yöneltilir ve sizin mesleki sorumluluk poliçenizden karşılanır. İki poliçe farklı tarafların riskini kapsar.
Teminat limitini yönetmelikteki taban tutar kadar seçmem yeterli mi?
Taban, yükümlülüğün alt sınırıdır; yeterlilik ölçüsü değildir. Ağır yaralanma içeren tek bir dosya destekten yoksun kalma, manevi tazminat ve yargılama gideriyle bu tutarı aşabilir. Limiti en kötü tek olay senaryonuza ve sözleşmelerinizin istediği alt sınıra göre belirleyin.
Taşeronumun poliçesi beni kapsar mı?
Kendiliğinden kapsamaz. Zarar gören taraf iş sahibi sıfatıyla size de yönelebilir. Taşeron sözleşmesine poliçe taşıma zorunluluğunu ve limit alt sınırını yazın, poliçe kopyasını her yenilemede dosyalayın.
Sigorta primini bakım fiyatına nasıl yansıtırım?
Primi belirli bir işe değil yıllık sabit gidere yazın ve portföydeki asansör sayısına bölerek birim maliyete ekleyin. Portföy büyüdükçe asansör başına düşen pay azalır; sözleşme fiyat güncellemesini bu hesapla savunabilirsiniz.
Sigortacının hasar dosyasında ilk istediği şey, olay tarihinden önceki son bakımın kaydıdır. O kaydın tarihi, içeriği ve imzası eksiksiz çıkmazsa poliçe işlese bile süreç uzuyor; bakım kayıtlarını asansör bazında arşivleyen bir yazılım dosyayı tek bir asansör geçmişinden çıkarır.